Nabór do programu Triathlon Finisher trwa do środy 28.10, 22:00.Nabór Triathlon Finisher do śr 28.10, 22:00. Zobacz program
Nowość: Triathlon FinisherDobierz plan

Trening biegowy: rodzaje i jak ułożyć je w tygodniu z rowerem i pływaniem

Trening biegowy triathlonisty to w większości spokojne rozbiegania planowane na czas, zwykle 50‑60 minut. Do nich dochodzą krótkie bodźce, czyli rytmy po 15 sekund i podbiegi do 45 sekund, a mocniejsze akcenty, takie jak próg i interwały, zależą od okresu sezonu. Przy 6‑10 godzinach treningu w tygodniu bieg zajmuje ok. 25‑30% czasu, co daje zwykle 2‑3 biegi, a ich intensywność liczysz od tempa progowego.

Jakie są rodzaje treningów biegowych?

W planie triathlonisty wystarczy kilka rodzajów biegu. Różni je intensywność, a każdy ma inne zadanie. Intensywność podaję w procentach prędkości progowej, w skali odczucia wysiłku 1‑10 (RPE) i numerem strefy:

Trening % progu RPE Po co
Rozbieganie, strefa 2 74‑84 3‑4 baza tlenowa, większość tygodnia
Wybieganie (długi bieg), strefa 2 70‑82 3‑4 wytrzymałość, najdłuższy bieg tygodnia
Rytmy, strefa 5c 115‑135 9 technika i szybkość przy niskim koszcie
Podbiegi, strefa 5b 95‑110 8‑9 siła biegowa, ścięgna
Próg tlenowy, strefa 2 84‑88 5 górna granica spokojnej pracy
Tempo, strefa 3 88‑92 5‑6 dłuższa praca umiarkowanie mocna
Próg, strefa 4 92‑100 7‑8 tempo, które utrzymasz ok. godzinę
Interwały VO2max, strefa 5b 105‑115 9 wyższy pułap tlenowy

Większość tygodnia to rozbiegania i jeden dłuższy bieg, a pozostałe treningi dawkujesz według okresu sezonu. Najczęstszy błąd w bieganiu amatora to przyspieszanie rozbiegania, bo akurat dobrze się czujesz. Wtedy rozbieganie przestaje być spokojne, a na mocny trening brakuje świeżości.

Rytmy i podbiegi wyglądają na mocne, ale trwają krótko. Rytmy biegasz 6‑10 razy po 15 sekund w ramach rozbiegania, a podbiegi trwają najwyżej 45 sekund. To bodźce o niskim koszcie, które mogą być w planie przez cały rok, w przeciwieństwie do długiej mocnej pracy na progu i interwałów.

Podbiegi dłuższe niż 45 sekund to już konkretna, ciężka praca. W planie amatora pojawiają się rzadko i z konkretnego powodu.

Jak liczyć intensywność, jeśli nie znasz swojego progu?

Tempo progowe to najszybsze tempo, jakie utrzymasz przez mniej więcej godzinę, a wyznaczasz je testem biegowym 30 minut albo z wyniku zawodów na 5‑10 km. Procent z tabeli liczysz od prędkości, nie od tempa.

Przy progu 4:30/km (270 sekund) rozbieganie na 80% to 270 × 100 / 80 ≈ 338 sekund, czyli ok. 5:38/km. Mnożenie tempa przez 0,8 dałoby 3:36/km, czyli bieg szybszy niż próg.

Bez testu zostaje odczucie w skali 1‑10. Rozbieganie na RPE 3‑4 to bieg w tempie, w którym spokojnie porozmawiasz, i tak trenujesz w pierwszych tygodniach biegania, zanim zrobisz test. Strefy tętna z zegarka ustawione domyślnie nie są Twoimi strefami, więc nie opieraj na nich decyzji, dopóki nie zrobisz testu.

Strefy w tabeli liczysz od własnego progu, tak samo jak w naszych planach w TrainingPeaks. W aplikacji z ustawieniami domyślnymi „strefa 2” może oznaczać zupełnie inne tempo, więc ważniejszy od numeru jest procent progu.

Wszystkie strefy, od marszu po przebieżki, z tempem policzonym dla Twojego progu znajdziesz w haśle o tempie biegu.

Jak powinien wyglądać pojedynczy trening biegowy?

Spokojne rozbieganie i wybieganie nie potrzebują osobnej rozgrzewki z gimnastyką i rytmami. Wystarczy ok. 5 minut wolniejszego biegu na początek. Potem biegniesz równo do końca i nie przyspieszasz w ostatnich minutach.

Trening z mocniejszą częścią, np. podbiegi, ma stały układ:

  1. Ok. 5 minut biegu na 68‑78% progu.
  2. Rozgrzewka w tempie rozbiegania, tyle, ile potrzebujesz.
  3. Krótka gimnastyka rozciągająca, kilka ćwiczeń.
  4. 3 rytmy po 15 sekund, między nimi 45 sekund truchtu.
  5. Minuta marszu i zadanie główne.
  6. Schłodzenie, czyli spokojny bieg na 68‑78% progu.

Przed progiem tlenowym i spokojnym tempem rozgrzewka jest krótsza, bez gimnastyki i rytmów, bo samo zadanie nie jest mocne. Na zegarku warto zaznaczać przyciskiem okrążenia (LAP) koniec rozgrzewki i początek zadania, wtedy w danych widać, jak poszła sama praca.

Który trening biegowy robić w którym okresie sezonu?

Nie wszystkie rodzaje biegasz naraz. Sezon dzieli się na okresy, a w każdym inny trening jest akcentem. W planach Szkoły Triathlonu wygląda to tak:

Okres Akcenty biegowe
Podstawowy (8 tyg.) rozbiegania, rytmy, podbiegi
Rozbudowa (16 tyg.) najpierw interwały VO2max, potem próg; pod koniec pierwsze spokojne zakładki
Specyficzny (12 tyg.) zakładki co tydzień i tempo startowe

W okresie podstawowym planów nie ma progu ani interwałów, a akcentem biegowym są rytmy i podbiegi. W rozbudowie najpierw przychodzą interwały VO2max, a po nich praca na progu.

Próg tlenowy i tempo to praca umiarkowanie mocna, wolniejsza od progu. W okresie podstawowym planów ich nie ma. Według kalkulatorów Szkoły Triathlonu półmaraton na połówce biegniesz na 84‑93% prędkości progowej, a maraton w Ironmanie na 77‑88%, więc tempo startowe, zależnie od dystansu, zahacza o rozbieganie, próg tlenowy i tempo.

Zakładka to bieg zaraz po rowerze. Pierwsze, z w pełni spokojnym biegiem, przychodzą pod koniec rozbudowy, a w okresie specyficznym przy dystansach od 1/4 IM do Ironmana robisz ją raz w tygodniu. Jakim tempem biec maraton po 180 km roweru, opisuję w artykule bieg w Ironmanie. Od kiedy zaczyna się okres specyficzny przed Twoim startem, sprawdzisz w planowaniu sezonu.

Jak ułożyć trening biegowy w tygodniu z rowerem i pływaniem?

Zacznij od liczby godzin. W skali roku rower zajmuje ok. 50% czasu treningu, bieg 25‑30%, pływanie 10‑20%, a resztę trening uzupełniający, głównie siła. Z tego wynika, ile biegów zmieścisz:

Godziny w tygodniu Bieg (25‑30%) Biegi w tygodniu
ok. 6 h 90‑110 min 2
ok. 8 h 120‑145 min 2‑3
ok. 10 h 150‑180 min 3

W triathlonie lepiej biegać rzadziej, a dłużej, niż codziennie po 30 minut. Przy spokojnym biegu 50‑60 minut i jednym dłuższym w tygodniu trzy biegi wystarczają nawet przy 10 godzinach.

Prawie każdy tydzień ma co najmniej jeden bodziec biegowy: rytmy, podbiegi albo mocniejszy akcent z danego okresu. Wyjątkiem jest pierwszy tydzień po przerwie, bardzo krótki tydzień osoby początkującej i kontuzja.

Kolejność treningów w tygodniu

Kilka reguł porządkuje tydzień, w którym są trzy dyscypliny:

  1. Mocniejszy trening robisz jako pierwszy w dniu, gdy jesteś wypoczęty.
  2. Dwa mocniejsze treningi jednego dnia rozdzielasz przerwą co najmniej 4 godzin.
  3. Po pływaniu odczekaj ok. 2 godziny, zanim pobiegniesz.
  4. Długi trening po akcencie biegowym robisz w innej dyscyplinie, np. długi rower po podbiegach. Długi bieg zaraz po mocnym biegu zostaw zaawansowanym w okresie specyficznym.
  5. Dwa treningi dziennie mają sens zwykle od ok. 8 godzin w tygodniu.

Tak może wyglądać tydzień ok. 8,5 godziny w okresie podstawowym (przykład, czasy dopasujesz do siebie):

Dzień Trening
Pon pływanie 60 min + siła 30 min
Wt rower 90 min z techniką pedałowania
Śr bieg 60 min z podbiegami 8 x 30 s
Czw pływanie 45 min + siła 30 min
Pt wolne
Sob rower 120 min spokojnie
Nd bieg 70 min spokojnie, na końcu rytmy 6 x 15 s

Bieg zajmuje tu ok. 26% tygodnia, rower ok. 42%, a pływanie ok. 21%, czyli trochę więcej niż średnio w roku, bo zima to dobry moment na więcej basenu. Siła jest w stałe dni, a o tym, jak ją ułożyć, przeczytasz w artykule o treningu siłowym dla triathlonisty.

O ile zwiększać trening biegowy, żeby uniknąć kontuzji?

Bieg to dyscyplina, w której triathloniści najczęściej łapią kontuzje, a ich częstą przyczyną jest zbyt szybki wzrost obciążenia. Ile tracisz, gdy kontuzja wyłączy Cię z biegania, przeczytasz w artykule o kontuzji biegowej w triathlonie.

Z tygodnia na tydzień zmieniasz jedną rzecz w tej samej rodzinie treningu: liczbę powtórzeń, długość albo formę. Nigdy dwie naraz, bo gdy jednocześnie wydłużasz i przyspieszasz, nie wiadomo, co zadziałało, a co przeciążyło. Przykładowe kroki:

Rodzina Kolejne tygodnie
Rytmy 6 → 8 → 10 x 15 s
Podbiegi 8 x 30 s → 10 x 30 s → 10 x 45 s → 2 x 6 x 45 s
Interwały 8 x 1 km → 10 x 1 km, przerwa 90 s

Po 10 x 45 s podbiegi nie stają się dłuższe, tylko rośnie ich liczba w seriach. Przy interwałach dokładasz odcinki, a nie skracasz przerwy. Spokojne biegi wydłużasz stopniowo w ramach zakresu, np. z 50 do 60 minut.

Popularnej reguły 10% tygodniowo nie traktuj jak prawa, to tylko ostrożna wskazówka. W skali roku średnia tygodniowa liczba godzin może wzrosnąć najwyżej o ok. 15%. Szerzej o tym, ile spokojnej pracy i ile akcentów potrzebujesz przy Twoich godzinach i skąd się wzięła zasada 80/20, piszę w artykule jak trenować do triathlonu.

Na co uważać w samym biegu?

W triathlonie liczy się oszczędny bieg, a nie technika lekkoatletyczna, bo biegniesz po rowerze. Na rozbieganiach celem jest kadencja ok. 170 kroków na minutę, a jeśli masz mniej, podnosisz ją o 5‑10 kroków co 3‑4 tygodnie.

Zimą część biegów możesz przenieść na bieżnię, o czym więcej w artykule o treningu biegowym na bieżni.

Od czego zacząć?

Policz, ile godzin realnie trenujesz w tygodniu, i z tabeli odczytaj, ile biegów się zmieści. Jeden z nich niech kończy się rytmami 6 x 15 s, a po trzech tygodniach dojdź do 10 x 15 s, nie zmieniając niczego innego.

Jeśli wolisz gotowy tydzień, w planach treningowych Szkoły Triathlonu bieg jest ułożony razem z pływaniem, rowerem i siłą na Twój dystans i poziom. Każdy trening ma opis i trafia prosto na zegarek, a do każdego tygodnia nagrywam omówienie. Testy, z których wyznaczysz tempo progowe, są w planie opisane.

Najczęstsze pytania

Ile powinien trwać spokojny trening biegowy?

Zwykle 50‑60 minut, a najdłuższe spokojne biegi w tygodniu 70‑80 minut u średnio zaawansowanych. Osoba, która dopiero buduje formę, biega krócej, nawet poniżej 40 minut. Spokojne biegi planujesz na czas, a nie na kilometry, więc w gorszy dzień po prostu biegniesz wolniej.

Czy rytmy to to samo co przebieżki?

Nie. Rytmy to szybki, ale luźny bieg po 15 sekund, na ok. 9 w skali odczucia 1‑10 (115‑135% prędkości progowej). Przebieżki są jeszcze szybsze, to prawie sprint na 10 w tej skali (125‑140%). W planie triathlonisty stałym bodźcem są rytmy po 15 sekund.

Czy trening biegowy można robić na bieżni?

Tak, bieżnia jest przydatna, choć nie niezbędna, a przy mrozie poniżej -15 albo -20 stopni to najlepsze wyjście. Nachylenie ustaw zależnie od tempa: 0% przy biegu wolniejszym niż 6:00/km, 0,5% przy 5:00-6:00/km i 1% przy szybszym. Krótkie szybkie odcinki i rytmy lepiej biegać na zewnątrz.

Kiedy nie robić rytmów?

Gdy masz skłonność do kontuzji, przy BMI 30 i więcej, dzień przed kluczowym biegiem i na biegu z wózkiem. Wtedy zostaje samo spokojne rozbieganie.